Giải quyết tranh chấp đất đai

• Xảy ra khi nhà, công trình, cây lâu năm… trên thửa đất có tranh chấp về quyền sở hữu đồng thời gắn với quyền sử dụng chính thửa đất đó: mâu thuẫn về nguồn gốc tạo lập (ai bỏ tiền/công xây dựng), thời điểm hình thành (trước hay sau khi nhận chuyển nhượng/thừa kế); xác định phần sở hữu chung/riêng và ranh giới, diện tích thực tế khác hồ sơ; tình huống đất một người đứng tên nhưng tài sản do người khác tạo lập hoặc ngược lại; tài sản xây dựng lấn chiếm/chồng lấn sang thửa liền kề; tài sản đã/đang bị thế chấp, kê biên, chuyển dịch.
• Cơ quan giải quyết tranh chấp tài sản gắn liền với đất:

• • Với tranh chấp thừa kế QSDĐ và tài sản gắn liền với đất, ngoài phương án “Tòa án nơi có bất động sản” (điểm c khoản 1 Điều 39 BLTTDS 2015) thì còn một số trường hợp thẩm quyền theo lãnh thổ khác tùy nội dung yêu cầu và đối tượng di sản
• Di sản là bất động sản ở nhiều địa phương ⟶ nguyên đơn được chọn Tòa án nơi có một trong các bất động sản (điểm i khoản 1 Điều 40 BLTTDS 2015).
• • Di sản chỉ là động sản (không có bất động sản) ⟶ theo quy tắc chung: Tòa án nơi bị đơn cư trú/làm việc; đồng thời được thỏa thuận hoặc lựa chọn theo Điều 40 (ví dụ nơi hợp đồng, nếu tranh chấp phát sinh từ nghĩa vụ hợp đồng) (điểm a khoản 1 Điều 39; khoản 1 Điều 40 BLTTDS 2015).
• • Nhiều bị đơn ở nhiều nơi khác nhau ⟶ nguyên đơn được chọn Tòa án nơi một trong các bị đơn cư trú/làm việc (điểm h khoản 1 Điều 40 BLTTDS 2015)
• • Không biết nơi cư trú/làm việc của bị đơn ⟶ nguyên đơn được chọn Tòa án nơi bị đơn cư trú/làm việc cuối cùng hoặc nơi bị đơn có tài sản (điểm a khoản 1 Điều 40 BLTTDS 2015)
• • Các bên có thỏa thuận bằng văn bản chọn Tòa án nơi nguyên đơn cư trú/làm việc ⟶ được chấp nhận (điểm b khoản 1 Điều 39 BLTTDS 2015).
• • Yếu tố nước ngoài (ví dụ: có đương sự ở nước ngoài, ủy thác tư pháp…) ⟶ cấp tỉnh thụ lý sơ thẩm theo Điều 37 BLTTDS 2015; về lãnh thổ, nếu di sản là bất động sản ở Việt Nam thì vẫn áp dụng nơi có bất động sản theo điểm c khoản 1 Điều 39.